Ο πόνος κατά την περίοδο είναι ένα σύμπτωμα που πολλές γυναίκες θεωρούν φυσιολογικό. Σε αρκετές περιπτώσεις πράγματι αποτελεί μέρος του κύκλου.
Όταν όμως ο πόνος είναι έντονος, επιμένει για χρόνια ή επηρεάζει την καθημερινότητα, αξίζει να διερευνηθεί.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, πίσω από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να βρίσκεται η ενδομητρίωση.
Πρόκειται για μια όχι σπάνια γυναικολογική πάθηση, που μπορεί να εκδηλωθεί κυρίως με δύο τρόπους: με χρόνιο πυελικό πόνο και με δυσκολία στην επίτευξη εγκυμοσύνης.
Η σωστή ενημέρωση και η έγκαιρη διάγνωση μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στην αντιμετώπιση της πάθησης και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής της γυναίκας.
Τι είναι η ενδομητρίωση
Το ενδομήτριο είναι ο ιστός που καλύπτει το εσωτερικό της μήτρας. Κάθε μήνα, υπό την επίδραση των ορμονών του κύκλου, το ενδομήτριο παχαίνει ώστε να μπορέσει να υποδεχθεί ένα γονιμοποιημένο ωάριο. Αν δεν υπάρξει εγκυμοσύνη, αποβάλλεται με την περίοδο.
Στην ενδομητρίωση, ιστός παρόμοιος με αυτόν του ενδομητρίου αναπτύσσεται σε σημεία έξω από τη μήτρα.
Ο ιστός αυτός μπορεί να εντοπιστεί στις ωοθήκες, στις σάλπιγγες ή σε άλλες περιοχές της πυέλου, ενώ σπανιότερα μπορεί να ανευρεθεί και σε άλλα όργανα, ακόμα και της άνω κοιλίας ή ακόμα και σε περιοχές εκτός της κοιλιάς.
Επειδή ανταποκρίνεται και αυτός στις ορμονικές αλλαγές του κύκλου, μπορεί να προκαλεί φλεγμονή και ερεθισμό στους γύρω ιστούς.
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που η ενδομητρίωση συχνά συνοδεύεται από πόνο.
Πού μπορεί να εμφανιστεί η ενδομητρίωση
Η ενδομητρίωση εμφανίζεται συχνότερα στα όργανα της πυέλου. Μπορεί να εντοπιστεί στις ωοθήκες, όπου συχνά δημιουργούνται οι λεγόμενες «ενδομητριωσικές κύστεις» ή «σοκολατοειδείς κύστεις».
Μπορεί επίσης να εμφανιστεί στις σάλπιγγες, στο περιτόναιο – δηλαδή στη μεμβράνη που καλύπτει τα όργανα της κοιλιάς – ή σε άλλες περιοχές γύρω από τη μήτρα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να δημιουργηθούν συμφύσεις, δηλαδή ουλώδης ιστός που προκαλεί μικρές, μη φυσιολογικές, «κολλήσεις» μεταξύ των οργάνων της πυέλου.
Τα δύο πρόσωπα της ενδομητρίωσης
Η ενδομητρίωση συχνά περιγράφεται ως μια πάθηση με δύο βασικές εκφράσεις: τον πόνο και τη δυσκολία στη σύλληψη.
Για πολλές γυναίκες, το κύριο σύμπτωμα είναι ο έντονος πόνος κατά την περίοδο (δυσμηνόρροια). Επίσης συχνά μπορεί να συνυπάρχει πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρεύνια), ενώ σπανιότερα και σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις πόνος στην ούρηση ή και την αφόδευση.
Ο πόνος αυτός μπορεί να εμφανίζεται χαμηλά στην κοιλιά ή στη λεκάνη και σε ορισμένες περιπτώσεις να ξεκινά ακόμη και πριν από την περίοδο.
Σε άλλες περιπτώσεις, η ενδομητρίωση γίνεται αντιληπτή όταν μια γυναίκα δυσκολεύεται να επιτύχει εγκυμοσύνη.
Η παρουσία ενδομητριωσικών εστιών και συμφύσεων μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία των ωοθηκών, των σαλπίγγων ή το γενικό περιβάλλον της πυέλου.
Ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν
Τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης μπορεί να διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα.
Ορισμένες γυναίκες έχουν έντονα συμπτώματα, ενώ άλλες μπορεί να εμφανίζουν ήπιες ενοχλήσεις ή ακόμη και να μην έχουν καθόλου συμπτώματα.
Τα συχνότερα συμπτώματα, όπως προαναφέρθηκε, περιλαμβάνουν έντονο πόνο κατά την περίοδο, πόνο χαμηλά στην κοιλιά ή στη λεκάνη, πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή και σε ορισμένες περιπτώσεις αυξημένη αιμορραγία κατά την περίοδο (σε μια κατάσταση γνωστή σαν αδενομύωση της μήτρας).
Σε κάποιες γυναίκες η πάθηση εντοπίζεται κατά τη διερεύνηση της γονιμότητας.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση της ενδομητρίωσης βασίζεται αρχικά στο ιστορικό και στα συμπτώματα που περιγράφει η γυναίκα.
Η γυναικολογική εξέταση και το διακολπικό υπερηχογράφημα μπορούν σε πολλές περιπτώσεις να δείξουν ενδομητριωσικές κύστεις στις ωοθήκες ή άλλα ευρήματα που οδηγούν στην υποψία της πάθησης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις, όπως μαγνητική τομογραφία ή και αιματολογικές, όπως ο δείκτης CA 125.
Η λαπαροσκόπηση θεωρείται η πιο αξιόπιστη μέθοδος για την οριστική διάγνωση και ταυτόχρονα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης.
Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές
Η αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως η ηλικία της γυναίκας, η ένταση των συμπτωμάτων και η επιθυμία για εγκυμοσύνη.
Σε αρκετές περιπτώσεις η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή για την αντιμετώπιση του πόνου ή ορμονική θεραπεία που βοηθά στον έλεγχο της δραστηριότητας της νόσου (συνηθέστερα αντισυλληπτικά χάπια).
Σε περιπτώσεις όπου τα συμπτώματα είναι πιο έντονα ή επηρεάζεται η γονιμότητα, μπορεί να συζητηθεί και η χειρουργική αντιμετώπιση, συνήθως με λαπαροσκοπική τεχνική.
Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας γίνεται πάντα εξατομικευμένα μετά από συζήτηση με τον γυναικολόγο.
Η ενδομητρίωση είναι μια πάθηση που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα μιας γυναίκας, κυρίως μέσω του πόνου ή της δυσκολίας στην επίτευξη εγκυμοσύνης.
Η ενημέρωση γύρω από τα συμπτώματα και η έγκαιρη αξιολόγηση από τον γυναικολόγο αποτελούν βασικά βήματα για τη διάγνωση και την αντιμετώπισή της.
Με τη σωστή θεραπευτική προσέγγιση και την κατάλληλη παρακολούθηση, οι περισσότερες γυναίκες μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης και να διατηρήσουν μια καλή ποιότητα ζωής.
