Οι πολύποδες μήτρας ή ενδομητρίου αποτελούν μια συχνή γυναικολογική πάθηση, η οποία παρατηρείται ολοένα και περισσότερο τα τελευταία χρόνια, ακόμη και σε νεότερες ηλικίες.
Πρόκειται για καλοήθεις αλλοιώσεις του ενδομητρίου, δηλαδή του εσωτερικού χιτώνα της μήτρας, οι οποίες αναπτύσσονται ως προσεκβολές μέσα στην ενδομητρική κοιλότητα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις οι πολύποδες είναι καλοήθεις και αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά με σύγχρονες, ασφαλείς μεθόδους.
Ωστόσο, η σωστή διάγνωση και η εξατομικευμένη προσέγγιση και θεραπεία είναι απαραίτητες, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν συμπτώματα ή όταν αφορούν γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.
Είδη πολυπόδων ενδομητρίου
Οι πολύποδες ενδομητρίου κατηγοριοποιούνται κυρίως με βάση τα μορφολογικά και ιστολογικά τους χαρακτηριστικά.
Οι υπερπλαστικοί πολύποδες είναι οι συχνότεροι. Παρουσιάζουν ποικιλία ως προς το μέγεθος και το σχήμα και επηρεάζονται από τη δράση των οιστρογόνων, γεγονός που εξηγεί τη συχνότερη εμφάνισή τους σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.
Οι ατροφικοί πολύποδες εμφανίζονται κυρίως μετά την εμμηνόπαυση. Πρόκειται ουσιαστικά για υπερπλαστικούς πολύποδες που έχουν υποστεί ατροφία λόγω των χαμηλών επιπέδων οιστρογόνων.
Οι λειτουργικοί πολύποδες είναι λιγότερο συχνοί και χαρακτηρίζονται από ιστό που μοιάζει με το φυσιολογικό ενδομήτριο του κύκλου της γυναίκας.
Πώς δημιουργούνται – αίτια και προδιαθεσικοί παράγοντες
Η ακριβής αιτιολογία δημιουργίας των πολυπόδων δεν είναι πλήρως διευκρινισμένη. Φαίνεται, ωστόσο, ότι η ανάπτυξή τους σχετίζεται με την ορμονική ισορροπία και κυρίως με τη δράση των οιστρογόνων στο ενδομήτριο.
Παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης πολυπόδων είναι η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπέρταση, το ιστορικό προηγούμενων πολυπόδων, το οικογενειακό ιστορικό, η λήψη ορμονικών σκευασμάτων και οι διαταραχές του κύκλου, όπως συμβαίνει σε περιπτώσεις συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών.
Η παρουσία αυτών των παραγόντων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα εμφανιστεί πολύποδας, αλλά αυξάνει τη σχετική πιθανότητα.
Συμπτώματα
Πολλοί πολύποδες ενδομητρίου είναι ασυμπτωματικοί και εντοπίζονται τυχαία κατά τη διάρκεια προληπτικού γυναικολογικού ελέγχου.
Όταν εμφανίζονται συμπτώματα, αυτά σχετίζονται κυρίως με διαταραχές της εμμηνορρυσίας και με όχι φυσιολογική έκκριση αίματος από τον κόλπο.
Συχνότερα παρατηρείται αιμορραγία μεταξύ των περιόδων (ανώμαλη κολπική αιμόρροια-μητρορραγία), αυξημένη απώλεια αίματος κατά την έμμηνο ρύση ή παράταση της διάρκειάς της (μηνορραγία).
Κάποιες φορές επίσης, η παρουσία ενδομητρικών πολυπόδων μπορεί να σχετίζεται και να συμβάλλει στην υπογονιμότητα μιας γυναίκας.
Σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, οι πολύποδες αποτελούν συχνή αιτία κολπικής αιμορραγίας (μετεμμηνοπαυσιακή κολπική αιμόρροια) και απαιτούν άμεση διερεύνηση, γιατί μπορεί πιο συχνά να συνδέονται με καρκίνο του ενδομητρίου.
Όσο μεγαλύτερο είναι το μέγεθος του πολύποδα, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων, όπως μηνορραγία, αναιμία, αιμορραγία μετά τη σεξουαλική επαφή ή, σε ορισμένες περιπτώσεις όπως αναφέρθηκε, δυσκολία στη σύλληψη.
Διάγνωση
Η διάγνωση των πολυπόδων μπορεί τις περισσότερες φορές να τεθεί κατά τον υπερηχογραφικό έλεγχο της μήτρας, στο πλαίσιο του ετήσιου γυναικολογικού ελέγχου.
Ωστόσο, η πλέον αξιόπιστη και ακριβής μέθοδος διάγνωσης και ταυτόχρονα και θεραπείας είναι η υστεροσκόπηση.
Η υστεροσκόπηση επιτρέπει την άμεση επισκόπηση της ενδομητρικής κοιλότητας με ειδικό οπτικό σύστημα, δίνοντας σαφή εικόνα για το μέγεθος, τη θέση και τον αριθμό των πολυπόδων, καθώς και για τη γενικότερη κατάσταση του ενδομητρίου.
Θεραπεία – απόξεση και υστεροσκόπηση
Η αντιμετώπιση των πολυπόδων είναι χειρουργική και στοχεύει στην πλήρη αφαίρεσή τους. Οι δύο βασικές μέθοδοι είναι η διαγνωστική-θεραπευτική απόξεση και η υστεροσκοπική αφαίρεση.
Η απόξεση ενδομητρίου πραγματοποιείται με τη χρήση ειδικού εργαλείου και επιτρέπει την αφαίρεση ενδομητρικού ιστού.
Ωστόσο, δεν προσφέρει άμεση οπτική επαφή με τον πολύποδα και ενδέχεται να μην επιτυγχάνει πάντα την πλήρη αφαίρεσή του.
Η υστεροσκόπηση αποτελεί τη μέθοδο επιλογής στη σύγχρονη γυναικολογία. Χωρίς να γίνεται καμία τομή και μέσω φυσιολογικών ¨οδών¨ (του κόλπου και διαμέσου του τραχηλικού στομίου και του τραχηλικού αυλού), το υστεροσκόπιο εισέρχεται εντός της ενδομητρικής κοιλότητας, την οποία και διατείνει με φυσιολογικό ορό, για καλύτερο οπτικό πεδίο.
Μέσω του υστεροσκοπίου, ο πολύποδας εντοπίζεται με ακρίβεια και αφαιρείται πλήρως υπό άμεση όραση με ειδικά εργαλεία (υστεροσκοπικό ψαλίδι-λαβίδα ή ρεζεκτοσκόπιο).
Το αφαιρεθέν υλικό αποστέλλεται πάντα για ιστολογικό έλεγχο, εξασφαλίζοντας τη σωστή και οριστική διάγνωση και κατ΄επέκταση την ασφάλεια της ασθενούς.
Τα πλεονεκτήματα της υστεροσκόπησης περιλαμβάνουν την υψηλή ακρίβεια, τον ελάχιστο τραυματισμό του ενδομητρίου, τη μικρή αιμορραγία και τη γρήγορη αποκατάσταση.
Η επέμβαση είναι σύντομη, γίνεται με ελαφρά αναισθησία/μέθη, δεν χρειάζεται παραμονή στο νοσοκομείο και η γυναίκα επιστρέφει άμεσα στις καθημερινές της δραστηριότητες, από την επόμενη κιόλας ημέρα.
Οι πολύποδες μήτρας και ενδομητρίου αποτελούν μια συχνή αλλά αντιμετωπίσιμη κατάσταση.
Με τη σωστή διάγνωση και τη χρήση σύγχρονων τεχνικών, όπως η υστεροσκόπηση, η αντιμετώπισή τους είναι ασφαλής και αποτελεσματική.
Η τακτική παρακολούθηση και ο ετήσιος γυναικολογικός έλεγχος παραμένουν το κλειδί για την έγκαιρη διάγνωση και την πρόληψη επιπλοκών, προσφέροντας στη γυναίκα ασφάλεια και έλεγχο της γυναικολογικής της υγείας.
