Η ωοληψία αποτελεί το επόμενο και καθοριστικό στάδιο μετά τη διέγερση των ωοθηκών στη διαδικασία της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Πρόκειται για μια σύντομη, ελεγχόμενη και ασφαλή ιατρική πράξη, κατά την οποία συλλέγονται τα ώριμα ωάρια από τις ωοθήκες της γυναίκας, ώστε να γονιμοποιηθούν στο εργαστήριο ή να κρυοσυντηρηθούν για μελλοντική χρήση.
Παρότι για πολλές γυναίκες η ωοληψία συνοδεύεται από άγχος, στην πράξη πρόκειται για μια διαδικασία ρουτίνας στις σύγχρονες μονάδες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, με ελάχιστη ενόχληση και γρήγορη επιστροφή στην καθημερινότητα.
Τι είναι η ωοληψία
Η ωοληψία είναι η διαδικασία κατά την οποία ο γυναικολόγος συλλέγει τα ωάρια που έχουν ωριμάσει μέσα στα ωοθυλάκια των ωοθηκών, έπειτα από φυσικό κύκλο ή φαρμακευτική διέγερση.
Όταν διαπιστωθεί, μέσω υπερηχογραφικού και ορμονικού ελέγχου, ότι τα ωοθυλάκια έχουν φτάσει στο κατάλληλο μέγεθος (περίπου 18 με 22 mm), χορηγείται η τελική ένεση χοριακής γοναδοτροπίνης (hCG), η οποία ολοκληρώνει την ωρίμανση των ωαρίων. Η ωοληψία προγραμματίζεται συνήθως 34–36 ώρες μετά τη χορήγησή της τελευταίας αυτής ένεσης..
Τα ωάρια που συλλέγονται γονιμοποιούνται στο πλαίσιο εξωσωματικής γονιμοποίησης, καταψύχονται για διατήρηση γονιμότητας ή χρησιμοποιούνται σε ειδικές περιπτώσεις, όπως η δωρεά ωαρίων.
Πώς γίνεται η ωοληψία
Η ωοληψία πραγματοποιείται σε χειρουργικό χώρο μονάδας υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και γίνεται συνήθως υπό ελαφριά μέθη ή ήπια αναισθησία, ώστε η γυναίκα να μην αισθάνεται πόνο και να είναι απόλυτα χαλαρή.
Η διαδικασία περιλαμβάνει αρχικά διακολπικό υπερηχογραφικό έλεγχο και στη συνέχεια εισαγωγή ειδικής λεπτής βελόνας παρακέντησης διακολπικά και αναρρόφηση του υγρού από κάθε ωοθυλάκιο, το οποίο περιέχει το ωάριο.
Το περιεχόμενο κάθε ωοθυλακίου συλλέγεται σε ειδικά σωληνάρια και μεταφέρεται άμεσα στο εμβρυολογικό εργαστήριο.
Εκεί, ο εμβρυολόγος εντοπίζει τα ωάρια με τη βοήθεια μικροσκοπίου και τα τοποθετεί σε ειδικά δοχεία καλλιέργειας, σε απόλυτα ελεγχόμενες συνθήκες θερμοκρασίας, υγρασίας και αερισμού.
Η διάρκεια της ωοληψίας κυμαίνεται συνήθως από 10 έως 30 λεπτά, ανάλογα με τον αριθμό των ωοθυλακίων, τη μορφολογία των ωοθηκών και την τεχνική αναρρόφησης (βελόνα μονού ή διπλού αυλού).
Μετά την ολοκλήρωσή της, η γυναίκα παραμένει στον χώρο ανάνηψης για 1 περίπου ώρα και στη συνέχεια επιστρέφει στο σπίτι της την ίδια ημέρα.
Ο ρόλος του σπέρματος την ημέρα της ωοληψίας
Την ημέρα της ωοληψίας, ο σύντροφος καλείται να δώσει δείγμα σπέρματος, το οποίο θα υποβληθεί σε ειδική εργαστηριακή επεξεργασία πριν τη γονιμοποίηση.
Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει άγχος ή δυσκολία παροχής δείγματος την καθορισμένη στιγμή, υπάρχει η δυνατότητα προληπτικής κρυοσυντήρησης σπέρματος τις προηγούμενες ημέρες, ώστε να υπάρχει διαθέσιμο δείγμα όταν χρειαστεί.
Οδηγίες πριν την ωοληψία
Η σωστή προετοιμασία συμβάλλει στην ασφάλεια και στην ομαλή εξέλιξη της διαδικασίας.
Πριν την ωοληψία συνιστάται νηστεία από το προηγούμενο βράδυ, προσέλευση στη μονάδα τουλάχιστον μισή ώρα πριν την προγραμματισμένη ώρα ωοληψίας, αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας τις προηγούμενες ημέρες, λήψη όλων των φαρμάκων ακριβώς όπως έχουν συνταγογραφηθεί και δοθεί λεπτομερείς οδηγίες από τον ιατρό και αποχή από σεξουαλική επαφή για 2–3 ημέρες πριν την ωοληψία.
Επίσης, είναι απαραίτητη η παρουσία συνοδού, καθώς δεν επιτρέπεται η οδήγηση μετά τη μέθη.
Η ενημέρωση της ιατρικής ομάδας για οποιαδήποτε απορία ή ενόχληση είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Οδηγίες μετά την ωοληψία
Μετά την ωοληψία, οι περισσότερες γυναίκες αισθάνονται καλά και παρουσιάζουν μόνο ήπια ενοχλήματα.
Συνιστάται ξεκούραση για το υπόλοιπο της ημέρας, αποφυγή οδήγησης και κατανάλωσης αλκοόλ, ελαφριά διατροφή με καλή ενυδάτωση και αποφυγή έντονης άσκησης και σεξουαλικής επαφής για λίγες ημέρες.
Είναι φυσιολογικό να εμφανιστούν ήπιες κολπικές εκκρίσεις, αίσθημα βάρους ή ελαφρύς πόνος χαμηλά στην κοιλιά.
Τα συμπτώματα αυτά υποχωρούν συνήθως γρήγορα και αντιμετωπίζονται, αν χρειαστεί, με ήπια παυσίπονα.
Την επόμενη ημέρα, η γυναίκα ενημερώνεται τηλεφωνικά για τον αριθμό των ώριμων ωαρίων που συλλέχθηκαν και για το αποτέλεσμα της γονιμοποίησης, καθώς και για την ημέρα και ώρα της εμβρυομεταφοράς.
Από την ωοληψία στη γονιμοποίηση
Μετά την ωοληψία και την κατάλληλη επεξεργασία του σπέρματος, τα ωάρια γονιμοποιούνται στο εργαστήριο είτε με κλασική εξωσωματική γονιμοποίηση, είτε με μικρογονιμοποίηση (ICSI – intracytoplasmic sperm injection), όταν υπάρχει ανδρικός παράγοντας υπογονιμότητας.
Ο έλεγχος της γονιμοποίησης γίνεται περίπου 16–18 ώρες αργότερα. Η ύπαρξη δύο μικρών στρογγυλών σχηματισμών (προπυρήνων) στο κέντρο του ωαρίου, υποδηλώνει την επίτευξη γονιμοποίησης. Στη συνέχεια τα έμβρυα συνεχίζουν την καλλιέργειά και την ανάπτυξη τους, μέσα σε ειδικά καλλιεργητικά υλικά μέχρι την εμβρυομεταφορά.
Στη διάρκεια της καλλιέργειας τα έμβρυα παρακολουθούνται στενά στην εξέλιξη τους, με ειδικό σύστημα καμερών υπό το μικροσκόπιο (time lapse incubators). Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται ο αδιάλειπτος έλεγχος της εξέλιξης τους, χωρίς να τα μεταφέρουμε εκτός του ελεγχόμενου και σταθερού περιβάλλοντος του επωαστή, επιτρέποντας έτσι στους εμβρυολόγους να επιλέξουν τα καλύτερης δυναμικότητας και μορφολογίας έμβρυα για εμβρυομεταφορά, βελτιώνοντας έτσι τα ποσοστά επιτυχημένων εγκυμοσυνών.
Η ωοληψία είναι ένα από τα πιο σημαντικά βήματα στη διαδρομή προς την εγκυμοσύνη, αλλά όχι ένα βήμα που πρέπει να προκαλεί φόβο.
Με σύγχρονες τεχνικές, αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας και εξατομικευμένη φροντίδα, η διαδικασία πραγματοποιείται με σεβασμό στο σώμα και την ψυχολογία της γυναίκας.
Η σωστή ενημέρωση και η εμπιστοσύνη στην ιατρική ομάδα αποτελούν τη βάση για μια ήρεμη και ομαλή εμπειρία.
